الشيخ علي المشكيني
120
تفسير روان (فارسى)
غفلت مردم و اعراض آنان از دعوت پيامبران و ردّ و انكار و استهزاء آنهاست . و در اين سورهء مباركه به سرگذشت 16 نفر از پيامبران الهى و مريم عَذراء اشارهاى به نحو اختصار شده است ، نظير موسى و هارون و ابراهيم و اسحاق و يعقوب و نوح و داود و سليمان و ايوب و اسماعيل و ادريس و ذوالكفل و ذوالنون و زكريا و يحيى و عيسى . معناى آيه : بر مردم حسابشان نزديك شده است در حالى كه آنها در غفلت به سر مىبرند و از حق روگردانند . مراد از حساب ، محاسبهء روز قيامت است و نزديكى آن به لحاظ اين است كه نيمهء اول عمر جهان گذشته و اكنون نيمهء دوم است و حساب پس از فناى آن است . و يا نزديكى از نظر ربوبى است نظير وَإِنَّ يَوْماً عِندَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ [ حج ، 47 ] . و يا نزديكى روى قانون كُلُّ آتٍ قريب است . و ممكن است مراد از حساب ، محاسبهء مختصر و اجمالى هر انسانى در آغاز ورود به عالم برزخ باشد ، زيرا در اين مرحلهء عظيم و خطير از چند امر مهم كلى سؤال مىشود مانند توحيد ، نبوت ، امامت ، معاد ، كتاب و شريعت . و اين حساب براى بشر نزديك است و بيش از مدت عمر او نيست . و به هر حال مردم از توجه به نزديكى حساب به هر معنا باشد در غفلتاند و از تفكر و تنبّه و اصلاح حال خود روگرداناند . مَا يَأْتِيهِم مِن ذِكْرٍ مِن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ لَاهِيَةً قُلُوبُهُمْ يعنى : براى مردم هيچ يادآورى تازهاى از پروردگارشان نمىرسد مگر آن كه آن را مىشنوند و در حال بازىاند و دلهاى آنان سرگرم و مشغول به هوا و هوس و طغيان و عصيان خداوند است . مراد از ذكر مُحدَث ، يكايك آيات و سور قرآن مجيد است كه در مقاطع مختلف بر پيامبر نازل مىگشت و هر يك در جاى خود تازگى داشت . و يا آن كه مراد كتابهاى آسمانى نازل بر مجامع بشرى است ، مانند كتاب نوح و ابراهيم و تورات و انجيل و قرآن كريم ، و تقدير كلام « ماكان يأتيهم » است يعنى مردم هر عصرى كتابهاى آسمانى فرود آمدهء خود را در حالى مىشنيدند كه به واسطهء غوطهور بودن در كفر و شرك و عناد و فسق ، همانند كودكان در حال بازى بودند .